Әдемі нөмірге әуестік әбестік емес
Соңғы жылдары елімізде цифрландыру үдерісі қарқынды дамып, мемлекеттік қызмет көрсету сапасы жаңа деңгейге көтерілді. Соның айқын бір көрінісі – автокөлік иелеріне мемлекеттік тіркеу нөмірлеріндегі әріптік және сандық комбинацияларды өз қалауынша таңдауға мүмкіндік беретін жаңа норманың қарастырылуы. Бұл бастама қоғамда қызу талқыланып, жүргізушілер арасында ерекше қызығушылық тудырып отыр.Жеке нөмір – жаңа мүмкіндік
Бұған дейін көлік тіркеу нөмірлері автоматты жүйе арқылы беріліп келсе, енді азаматтар белгілі бір комбинацияларды таңдау құқығына ие болмақ. Әсіресе есімінің бас әріптері немесе есте сақтауға жеңіл сандарды алғысы келетіндер үшін бұл үлкен мүмкіндік.
Мамандардың айтуынша, мұндай тәжірибе әлемнің көптеген елдерінде бұрыннан бар. Мәселен, АҚШ, Ұлыбритания және Біріккен Араб Әмірліктері сияқты мемлекеттерде «жеке нөмір» жүйесі кең таралған. Кейбір елдерде ерекше немесе сирек кездесетін комбинациялар аукцион арқылы сатылып, қомақты қаражат бюджетке түседі.
Экономикалық тиімділік
Жеке нөмірлердің құны таңдалған комбинацияның ерекшелігіне байланысты саралануы мүмкін. Мысалы, қайталанатын сандар (777, 001, 999) немесе символдық мәні бар тіркестер жоғары бағалануы ықтимал. Мұндай жүйе арқылы түсетін қаражат инфрақұрылымды дамытуға немесе жол қауіпсіздігін арттыруға бағытталуы мүмкін.
Қаржы саласының мамандары бұл бастаманың ашық әрі әділ механизммен жүзеге асуы маңызды екенін атап өтеді. Әсіресе сұраныс жоғары комбинациялар бойынша аукциондық жүйе енгізілсе, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға болады.
Қоғамдық пікір қандай?
Жүргізушілер арасында пікір сан алуан. Бірі мұны мәртебе мен даралықтың белгісі десе, енді бірі артық шығын деп есептейді. Әлеуметтік желілерде «әдемі нөмір» иелену көлік иесінің имиджіне әсер ететіні туралы да көзқарастар айтылуда.
Қала тұрғыны, 12 жылдық тәжірибесі бар жүргізуші Ерлан Тұрдығұлов айтуынша, мемлекеттік нөмірді өз қалауынша таңдау мүмкіндігі бұл заман талабына сай шешім деген пікір білдірді.
– Мен бұл жаңашылдықты қолдаймын. Көлік – әр адам үшін жай ғана қатынас құралы емес, кейде оның болмысының бір бөлігі. Сондықтан нөміріндегі әріптер мен сандардың белгілі бір мағына беруі қалыпты нәрсе. Мысалы, өз есімімнің бас әріптері немесе туған жылымды білдіретін сандар болса, ерекше әсер береді, – дейді ол.
Жүргізушінің пікірінше, мұндай мүмкіндік ешкімге міндеттелмеуі тиіс, тек қалаған адам ғана қосымша ақы төлеп алуы керек.
– Кәдімгі стандарт нөмірлер бұрынғыдай беріле берсін. Ал ерекше комбинация алғысы келгендер заңды түрде, ашық жүйе арқылы таңдай алса, дұрыс. Ең бастысы – әділдік сақталуы қажет. Егер сұраныс көп нөмірлер аукцион арқылы сатылса, бәрі тең жағдайда қатысар еді, – дейді Ерлан.
Сонымен қатар ол бұл бастаманың бюджетке қосымша табыс әкелуі мүмкін екенін де атап өтті.
– Егер түскен қаражат жол сапасын жақсартуға немесе қауіпсіздік шараларына жұмсалса, одан ұтылмаймыз. Жаңашылдықтың пайдасы нақты көрінсе, халықтың да сенімі артады, – деп қорытындылады жүргізуші.
Психологтар адамның өзіндік ерекшелігін көрсетуге деген ұмтылысы табиғи құбылыс екенін алға тартады. Осы тұрғыдан алғанда, жеке нөмір таңдау мүмкіндігі азаматтардың жеке таңдау еркіндігін кеңейтеді.
Жаңашылдықтың мәні
Жеке нөмір таңдау мүмкіндігі тек сыртқы атрибут қана емес. Бұл мемлекеттік қызмет көрсетудің жаңа мәдениеті мен азаматқа бағытталған саясаттың көрінісі. Таңдау еркіндігі артқан сайын, қоғамда жауапкершілік те күшейе түседі.
Сөйтіп, автокөлік нөмірлерін өз қалауынша таңдау нормасы еліміздегі қызмет көрсету саласының жаңғыруының бір белгісіне айналмақ. Ең бастысы жүйенің ашықтығы мен әділдігі сақталып, бастама халық мүддесіне қызмет етсе болғаны.
А.НҰРЛАНОВА
