Бұлақ басындағы балалық

Туған жер... Осы екі ауыз сөздің өзінде тұтас бір ғұмырдың ізі, балалықтың бал дәмі, жүректің ең нәзік сағынышы жатыр. Адам қай қиырға барса да, қай биікті бағындырса да, көңілінің бір түкпірінде туған жерге деген ыстық ықылас ешқашан сөнбейді. Себебі туған өлкенің әр қарыс топырағы, әр төбесі, әр бұлағы – өткен күндердің үнсіз куәсі, балалық шақтың баға жетпес естелігі.

Мен үшін сондай қастерлі мекеннің бірі – ауылымыздағы «Напор» бұлағы. Бұл – жай ғана табиғаттың сыйы емес, бірнеше буынның балалық шағын тербеткен, талай жанның жүрегінен орын алған ерекше мекен. Жер астынан үлкен қысыммен атқылап шығатындықтан, ауыл адамдары оны еркелетіп «Напор» деп атап кеткен. Сол атау бүгінде ауыл тарихының ажырамас бөлігіне айналып, үлкеннің де, кішінің де жадында сақталып келеді.

Жаздың алғашқы күндері басталысымен-ақ «Напордың» айналасы ерекше тіршілікке бөленетін. Таң шапағы жаңа ғана жерге төгілген сәттен бастап, кешкі күн қызарып батқанға дейін бұлақ басынан балалардың күлкісі үзілмейтін. Біз үшін ең қызықты демалыс, ең қызықты ойын, ең қызықты кездесу осы жерде өтетін.

Үйден шыға салысымен асыға жететін жеріміз де осы еді. Жол бойы жарысып жүгіріп, кім бұрын жететінін таласып, бұлақтың мөлдір суына алғаш болып секіруге асығатынбыз. Мұздай судың салқыны денені шымырлатып жібергенімен, бойымызды ерекше сергектік билейтін. Сол бір сәттердің қуанышын сөзбен жеткізу қиын. Табиғаттың қойнауында достармен асыр салып ойнаған шақ – балалықтың ең таза, ең бақытты кезеңі екен.

Ол уақытта бүгінгідей телефонға телміріп, әлеуметтік желіге тәуелді болған жоқпыз. Біздің қызығымыз – табиғатпен сырласу, бұлақ жағасында асыр салу, су шашып ойнау, тас лақтырып жарысу, көгалда аунап, күн ұясына батқанша күлкіге қарық болу еді. Біз үшін уақыттың қалай өткенін аңғармайтын сондай күндердің әр минуты нағыз бақыт болатын.

«Напор» балалардың ғана емес, ауыл үлкендерінің де сүйікті демалыс орны еді. Әсіресе аптап ыстық күндері бұл жердің маңы адамға лық толатын. Бірі таза ауасымен тыныстауға келсе, енді бірі салқын суына шомылып, бой сергітетін. Көрші ауылдардан арнайы іздеп келетін жандар да аз емес еді. Олар бұл бұлақтың емдік қасиеті бар екеніне сенетін.

Халық арасында «Напордың» суы денеге қуат береді, түрлі сырқатқа шипа болады деген әңгімелер жиі айтылатын. Ғылыми тұрғыдан қаншалықты дәлелденгені белгісіз болғанымен, бұл жерге келген әр адамның жүзі жадырап, көңілі көтеріліп қайтатыны рас. Табиғаттың тазалығы мен бұлақтың салқын самалы адамның жан дүниесін тыныштандырып, бойына ерекше күш сыйлайтындай әсер қалдыратын.

Жылдар жылжып, уақыт өз арнасымен ағып жатты. Балалықтың алаңсыз күндері алыстап, әркім өз өмір жолымен кетті. Біріміз білім іздеп қалаға аттандық, біріміз еңбекке араластық. Дегенмен туған ауылға әр оралған сайын аяқ өзінен-өзі «Напорға» қарай тартады. Бұлақтың сыңғырлаған үні баяғы қалпында. Суы да сол баяғыдай мөлдір, салқын. Бірақ өзгерген бір ғана нәрсе бар – біз өстік.

Қазір сол бұлақтың жағасында тұрған сайын өткен күндердің елесі көз алдымнан тізбектеліп өтеді. Балалық достардың шат күлкісі, суға секірген балалардың дауысы, күнге қыздырынған шақтар, анамыздың «кеш болып кетті» деп іздеп келген сәттері – бәрі-бәрі жүректе жаңғырып, ерекше сағынышқа бөлейді.

Осындай сәттерде туған жердің қадірін бұрынғыдан да тереңірек түсінесің. Адамның балалық шағы өткен мекен ешқашан ұмытылмайды екен. Ол жер уақыт өткен сайын қымбаттай түседі. Себебі сол мекенде адамның ең таза армандары, ең шынайы қуанышы, ең алаңсыз күндері қалған.

Бүгінде «Напор» – жай ғана бұлақ емес. Ол – ауылдың тыныс-тіршілігінің, ауызбіршілігінің, табиғатқа деген құрметінің және балалық шақтың мәңгілік символы. Бұл мекен талай ұрпақты тәрбиелеп, олардың жүрегіне туған жерге деген сүйіспеншілікті ұялатқан қасиетті орын.

Туған жердің көркі тек биік тауларымен немесе кең даласымен өлшенбейді. Оның шынайы байлығы – адамдардың жүрегінде сақталған естеліктерінде. Ал сол естеліктердің ең қымбаттары дәл осындай қарапайым, бірақ қастерлі мекендермен байланысты болады. Сондықтан туған ауылдағы әр бұлақты, әр ағашты, әр соқпақты көздің қарашығындай сақтау – өткенге деген құрмет, келер ұрпаққа деген аманат.

Мен үшін «Напор» – балалықтың бастауы, достықтың мекені, сағыныштың символы. Оның сыңғырлаған үні жүрегімде мәңгі жаңғырып тұрады. Өйткені туған жердің ең асыл қазынасы – көзге көрінбейтін, бірақ жүректен ешқашан өшпейтін естеліктер. Ал сол естеліктердің ең жарқын беттері ауылдағы қарапайым ғана «Напор» бұлағының жағасында жазылған.

АНАР АМАНКЕЛДІ