Химиялық уланудың алдын алу
Химиялық улану – бұл ағзаға улы химиялық заттардың түсуінен болатын қауіпті жағдай. Улану тұрмыста, жұмыста немесе қоршаған ортада дұрыс сақталмаған, қате қолданылған заттар әсерінен орын алады. Сондықтан әр адам химиялық заттармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтауы тиіс. Ересектер химиялық улануды қауіпті қосылыстарды дұрыс пайдаланбаған кезде, жұмыс қауіпсіздік ережелерін бұзу нәтижесінде немесе қылмыстық жағдайларда–кісі өлтіру немесе суицидті кәрекет кезінде алады. Балалар әлемді зерттеп, ішуге, иіскеуге, ашуға және т.б.мүмкін және болмайтыны туралы жеткілікті білімі жоқ қызығушылықтан улану қаупі бар, бұл жерде біз әрдайым ересектердің немқұрайлылығы мен қадағалауы туралы айтып отырмыз. Уланудың қандай белгілері бар?Бұл заттың қай түріне және оның ағзаға қандай жолмен енгеніне байланысты. Мұндай бірнеше жолдар бар: тынысалу, өңеш, тері және шырышты қабаттар. Көптеген жағдайларда бұл белгілі бір факторлардың пайда болуын анықтайтын белгі болғандықтан, әр жағдайда уланудың сыртқы белгілерін қарастырамыз. Уланудың жалпы белгілері: бас айналу, жүректің айнуы, көздің ашуы, әлсіздік.Тыныс алу жолдары арқылы химиялық булармен улану. Улы заттарды жұту кезінде ең алдымен жоғарғы тыныс жолдары зардап шегеді және келесі белгілер байқалады: ентігу және тыныс алудың қиындауы, жөтел, жедел тыныс жетіспеушілігі – тыныс алудың баяулауы немесе тоқтауы, жоғарғы тыныс жолдарының химиялық күйігі. Өңеш арқылы химиялық улану ішке улы химикаттарды қолданған кезде зақымданулар химиялық заттардың сипатына байланысты: сілтілер мен қышқылдар химиялық күйік шығарады, қалған қосылыстар асқазан мен ішекте сіңіп, қанға енген кезде уытты әсерін бастайды.Теріге немесе шырышты қабыққа түскен химиялық заттармен улану.Теріге енген кезде зақымдану сипаты химиялық заттардың табиғатына да байланысты: сілтілер мен қышқылдар күйік қалдырады, өте улы әсерететін заттар теріге сіңіп, қанға еніп, ішкі органдар мен жүйелердің жұмысына тікелей әсер етеді.Келесі белгілер байқалуы мүмкін: зат теріге енген жерде әр түрлі дәрежедегі күйік іздері (қызарудан көпіршіктерге дейін немесе терінің ойылуына дейін), аллергиялық көріністер: қызару, бөртпе, дақтар және т.б., қатты ауырсыну, тыныс алу және жүрек соғуының бұзылуы.Химиялық уланудың алдын алу:
•тазалағыш және дезинфекциялық құралдарды. тағаммен дәріден бөлек, балалардың қолы жетпейтін жерде сақтау.
•Өзге ыдысқа құйып сақтамау және жарамдылық мерзімін тексеру.
•қаптамадағы нұсқаулықты мұқият оқу.
•артық мөлшерде қолданбау және бөлмені міндетті түрде желдету.
•қолғап, маска, көзілдірік киіп жұмыс істеу.
•жұмыстан кейін қолды сабындап жуу.
•Бөгде иісі бар сұйықтықтарды иіскеуге немесе ұстауға болмайды. Ықтимал қауіпті заттарды, дәрілік заттарды, тұрмыстық химияны жәнет. б. сақтау, пайдалану және тасымалдау кезінде сақтық шараларын сақтау қажет.
Балалардың осындай заттарға қол жеткізуінің кез-келген мүмкіндігін болдырмаңыза, алғашқы көмек жинақтарын, тазалау және жинау құралдарын, сіркесуынь, алкогольді, бензинді және р.б.қауіпсіз, толық жабықт
жерлерде сақтаңыз; балалар қателесіп ішетін сусын бөтелкелеріне қауіпті сұйық заттарды құюға болмайды.Қауіпті заттармен немесе дәрі-дәрмектерменжұмыс жасамас бұры нұсқауларды мұқият оқып шығыңыз және барлық ұсыныстарды ескерместен ештеңе жасамаңыз.
•Алғашқы көмек: таза ауаға шығу, ластанған жерді сумен жуу, медициналық көмекке жүгіну.
А.Сатекеева,
Арал аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау
басқармасының басшысы
