Қараша үйдің шамшырағы
Қазақ халқы ежелден ананы тіршіліктің тірегі, отбасының ұйытқысы, ұлттың тәрбиешісі деп қадірлеген. «Ана – бір қолымен бесікті, бір қолымен әлемді тербетеді» деген қанатты сөздің астарында терең мән жатыр. Осындай өнегелі ғұмыр иелерінің бірі – Құлханыс Ізмаханқызы (Жалғасбаева). Ол – саналы ғұмырын отбасы тәрбиесіне, ұрпақ өсіруге, еңбекке, елдің бірлігі мен ағайынның ынтымағына арнаған ардақты ана.Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев: «Ұлттың жаңа сапасын қалыптастыру жолында отбасы құндылығының орны ерекше. Ана тәрбиесі – ұлт тәрбиесі» деген болатын. Расында, ұлттың болашағы – ананың алақанында, ананың ақ сүтінде, ананың тәрбиесінде. Осы тұрғыдан алғанда Құлханыс анамыздың өмір жолы – кейінгі ұрпаққа үлгі болатын тағылымды ғұмыр.
Текті әулеттен тараған тағылым
Құлханыс Ізмаханқызы 1935 жылдың шілде айында Қызылорда облысы, Арал ауданына қарасты Шөмішкөл елді мекенінде қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Кіші жүз Әлім тайпасынан тарайтын Жақайым руының Жамансары бабасы әулетінің келіні атанған Құлханыс анамыз тектілікті, кішіпейілдікті, адамгершілікті бойына сіңіріп өсті.
Әкесі Ізмахан Жансүгірұлы мен анасы Қамқа бірнеше перзент тәрбиелеп өсірді. Алайда тағдырдың ауыр сынағы ерте келді. Әкесі дүниеден ерте өтіп, отбасының бар ауыртпалығы анасының иығына түсті. Үйдің үлкені болған Құлханыс жас кезінен еңбекке араласып, анасына қолқанат болды. Өзі оқуға мүмкіндік алмаса да, бауырларының білім алуына жағдай жасап, қамқорлық танытты.
Қазақта: «Аға – асқар тау, ана – бұлақ, бала – жағасындағы құрақ» дейді. Құлханыс анамыз сол шаңырақтың берекесін сақтап, бауырларын жетілдірген үлкен жүректі жан болды.
Бүгінде оның бауырлары еліміздің әр өңірінде өсіп-өнген әулетке айналып, немере-шөбере сүйіп отырған бақытты жандар. Бұл – ана тәрбиесінің, отбасы бірлігінің жемісі.
Соғыс ардагерінің адал жары
Құлханыс Ізмаханқызы өмірлік серігі Жалғасбаев Жақсығұлмен Ұлы Отан соғысынан кейін шаңырақ көтерді. Жақсығұл әкеміз елге сыйлы азаматтардың бірі болды. Ол балықшылықтан бастап, кейін ауылдық пошта бөлімшесінің меңгерушісі, колхоз төрағасының орынбасары, кадр бөлімінің инспекторы, партия ұйымының хатшысы секілді жауапты қызметтер атқарды.
Қай қызметте жүрсе де ел сенімінен шығып, халық құрметіне бөленді. Ауылдық кеңестің депутаты, партия конференцияларының делегаты болып сайланып, ел ісіне белсене араласты.
Қазақ халқында: «Ерін сыйлаған әйел – ел анасы» деген сөз бар. Құлханыс анамыз жолдасының бар қиындықта жанынан табылып, отбасының берекесін сақтады. Жақсығұл әкеміз 1994 жылы өмірден озғанымен, артында өшпес із қалдырды. Бүгінде Қызылжар ауылында оның атымен аталатын көше бар. Бұл – ел құрметінің белгісі.
Анамыздың өзі де соғыс жылдарында тылда еңбек еткен тыл ардагері. Қиын-қыстау заманда бейнеттің дәмін татқан жан бүгінде зейнеттің тәттілігіне бөленіп отыр.
Ұрпақ тәрбиесіндегі ұлағат
Құлханыс анамыз бен Жақсығұл әкеміз 11 перзент тәрбиелеп өсірді. 6 ұл мен 5 қызы жоғары білім алып, елдің әр саласында қызмет етуде. Қаржы, білім, темір жол, әлеуметтік сала секілді түрлі бағытта еңбек етіп, мемлекет дамуына үлес қосты.
«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» дейді халқымыз.
Балалары ата-анасының еңбекқорлығын, адалдығын, адамгершілігін көріп өсті. Бүгінде олардың бәрі өнегелі отбасының иелері, ата-әже атанып отырған ардақты жандар.
Қазіргі таңда әулеттен 34 немере, 58 шөбере тараған. Бұл – үлкен әулеттің, берекелі отбасының айғағы.
Алайда ананың жүрегінде жазылмас жара да болды. Екінші қызы Клараның ерте өмірден өтуі Құлханыс анамызға ауыр қайғы әкелді. Дегенмен сабыр мен иманға сүйенген ана: «Артында қалған ұрпағы бар» деп өзін жұбатып келеді.
Еңбекпен өрілген өмір
Құлханыс Ізмаханқызы Қызылжар ауылдық ауруханасында 1982-1988 жылдары шаруашылық жүргізуші қызметін атқарды. Ұжым арасында сыйлы, еңбекқор, жауапкершілігі мол жан ретінде танылды.
Онымен бірге жұмыс істеген әріптестері оның қарапайымдылығы мен кішіпейілдігін ерекше құрметпен еске алады. Қандай жағдайда да сабыр сақтап, адамдарға жанашырлық таныта білетін парасатты ана болды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде: «Адал еңбек еткен адам әрдайым құрметке лайық» деген еді. Құлханыс анамыздың бүкіл ғұмыры осы сөздің айқын дәлелі.
Қонақжай қазақы шаңырақ
Жақсығұл әкеміз бен Құлханыс анамыздың шаңырағы қонағы үзілмеген, дастарханы жайылған берекелі үй болды. Қазақтың кеңпейіл қасиеті, ағайынға деген құрмет, кішіге ізет, үлкенге ізгілік осы отбасында анық көрінді.
Белгілі журналист, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Айжарық Сәдібекұлы бір сапарында осы шаңырақтың қонағы болып, Құлханыс анамыздың қонақжайлылығына риза болып, «Қараша үйдің келіні» атты мақаласын жазған.
Сол мақалада ақын Фариза Оңғарсынова туралы келтірілген мына сөздер ерекше әсер қалдырады:
Бала тәрбиелеп өсіру де үлкен өнер. Расында, Құлханыс анамыз – өмірдің өз мектебінен өткен, отбасы тәрбиесін ұлт тәрбиесімен ұштастырған жан.
Ерлік пен имандылық жолы
1997 жылы Жамансары бабаның қабіріне белгі орнату кезінде Құлханыс анамыз ерекше батылдығымен көзге түсті. Жалғыз өзі баба зиратына барып, үлкен іске ұйытқы болды. Бұл жайында шежіреші Әбдірахман Әйтенұлы өзінің еңбегінде ерекше атап өтеді.
Анамыздың бойындағы қайсарлық пен имандылық – кейінгі ұрпаққа өнеге.
Исламның бес парызын берік ұстанған Құлханыс анамыз өмір бойы намазын үзбей, Аллаға құлшылық етіп келеді. 2022 жылы 87 жасында Мекке мен Мәдинаға барып, кіші қажылық парызын өтеп қайтты. Бұл – жүректегі иманның, сабыр мен сенімнің көрінісі. Қазақта: «Қариясы бар үйдің қазынасы бар» дейді. Бүгінде Құлханыс анамыз – үлкен әулеттің алтын діңгегі, ақылшысы, батагөй анасы.
Ана – ұлттың шамшырағы
Құлханыс Ізмаханқызының өмір жолы – қазақ әйелінің қайсарлығы мен мейірімінің, даналығы мен сабырының көрінісі. Ол – еңбекпен ел құрметіне бөленген, тәрбиемен ұрпақ өсірген, иманмен өмірін нұрландырған ардақты ана.
Осындай аналардың арқасында қазақтың қарашаңырағы шайқалмай, ұлттық құндылықтар ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді.
Ұлы ойшыл Абай Құнанбайұлы: «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп» деген. Құлханыс анамыздың бүкіл ғұмыры осы ұлағатты сөздің өмірдегі көрінісіндей.
Ардақты анаға Алла ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық, ұрпағының қызығын көруді нәсіп етсін! Өсіп-өнген әулетінің ортасында абыройы артып, ақ батасын бере берсін!
Оңталап ЖОЛДАСОВ
